गद्य कविता
कर्फ्यु लागेको देवानगञ्ज
~ विकल्प कार्की ‘बुद्ध’
मकालु गाउँपालिका–५, संखुवासभा
हाल : नयाँ बानेश्वर, काठमाडौं
देवानगञ्ज आज चुपचाप छ,
सडकहरू सुनसान छन्,
हिँड्ने पाइलाहरू रोकिएका छन्,
तर मनभित्रका प्रश्नहरू
अझै रोकिएका छैनन्।
हिजोसम्म
जहाँ एउटै आकाशमुनि
फरक–फरक आस्था बोकेका मानिसहरू
आफ्ना चाडपर्व मनाउँदै थिए,
आज त्यही ठाउँमा
डरको छायाँ फैलिएको छ।
कर्फ्यु लागेको छ सडकमा,
तर कर्फ्यु त
मान्छेको मनभित्र पलाएको
घृणा र अविश्वासमा पनि लाग्नुपर्ने हो।
एउटा आवाज चर्कियो,
एउटा विवाद बढ्यो,
अनि क्षणभरको आवेगले
वर्षौँदेखि सँगै बसेका छिमेकीहरूको
सम्बन्धमाथि प्रश्न उठाइदियो।
ढुंगा उड्यो,
तर त्यो ढुंगाले
केवल एउटा घरको झ्याल फुटाएन—
उसले विश्वासको झ्याल फुटायो।
हिंसाले
कसैलाई विजेता बनाउँदैन,
हिंसामा
सबै हार्छन्।
कसैको घरमा
आमा छोराको बाटो हेरेर बसेकी छिन्,
कसैको घरमा
घाइते परिवारको चिन्ताले
आँखा ओभानो हुन सकेको छैन।
आखिर पीडा त
पीडा नै हो नि !
आँसुको कुनै धर्म हुँदैन,
रगतको कुनै जात हुँदैन,
घाउले कुनै भाषा बुझ्दैन,
मृत्युले कसैको परिचयपत्र हेर्दैन।
त्यसैले
मान्छेभन्दा ठूलो
कुनै जात हुन सक्दैन,
मानवता भन्दा ठूलो
कुनै धर्म हुन सक्दैन।
नेपाल
हिमाल, पहाड र तराईको साझा घर हो।
यहाँ
हिन्दू छन्,
बौद्ध छन्,
मुस्लिम छन्,
किराँत छन्,
ईसाई छन्,
सिख छन्,
र अनेकौँ आस्था र परम्परा मान्ने नेपालीहरू छन्।
यहाँ
थुप्रै जातजाति छन्,
असंख्य भाषा छन्,
विविध संस्कृति छन्,
फरक–फरक भेषभूषा छन्,
फरक चाडपर्व छन्—
तर हामी सबैको परिचय एउटै हो,
हामी नेपाली हौँ।
कसैको मन्दिरमा बज्ने घण्टी होस्,
कसैको मस्जिदबाट आउने अजान होस्,
कसैको गुम्बाको शान्त प्रार्थना होस्,
कसैको चर्चको प्रार्थना होस्,
कसैको किराँत संस्कृतिको मुन्धुम होस्—
सबै आस्था र विश्वासको सम्मान गरौँ।
किनकि
आफ्नो धर्मलाई माया गर्नु
अर्काको धर्मलाई घृणा गर्नु होइन।
आफ्नो संस्कृतिमा गर्व गर्नु
अर्काको संस्कृतिलाई अपमान गर्नु होइन।
आफ्नो भाषा बोल्नु
अर्काको भाषालाई हेप्नु होइन।
हामीले बुझ्नुपर्छ—
नेपालको सुन्दरता नै
यसको विविधतामा छ।
हामी फरक छौँ,
त्यसैले सुन्दर छौँ।
हामी अनेकौँ छौँ,
त्यसैले नेपाल बनेको छ।
देवानगञ्जको यो घटना
कसैको जित होइन,
कसैको हार पनि होइन—
यो त
हाम्रो सामूहिक चेतनाका लागि
एउटा गम्भीर प्रश्न हो।
के हामी
एउटा सानो विवादलाई
ठूलो घृणामा बदल्न चाहन्छौँ?
के हामी
आफ्नै छिमेकीलाई
आफ्नै शत्रु बनाउन चाहन्छौँ?
के हामी
हाम्रा सन्तानलाई
डर र विभाजनको नेपाल दिन चाहन्छौँ?
उत्तर
हामी सबैले खोज्नुपर्छ।
आज देवानगञ्जमा
कर्फ्यु लागेको छ,
भोलि फेरि सडक खुल्नेछ।
बजार खुल्नेछ,
विद्यालय खुल्नेछन्,
मानिसहरू आफ्नो काममा फर्किनेछन्।
तर
हाम्रो मनभित्रको ढोका पनि खुल्नुपर्छ।
शंकाको ढोका बन्द गरेर,
विश्वासको ढोका खोल्नुपर्छ।
घृणाको आगो निभाएर,
सद्भावको दीप बाल्नुपर्छ।
अब
ढुंगा होइन,
फूल बोकेर हिँडौँ।
घृणाको भाषा होइन,
मायाको भाषा बोलौँ।
भीड बनेर होइन,
विवेक भएको मान्छे बनेर सोचौँ।
किनकि
मन्दिर, मस्जिद, गुम्बा, चर्च
फरक हुन सक्छन्,
तर प्रार्थनामा खोजिने शान्ति
सबैको एउटै हुन्छ।
हाम्रो जात फरक हुन सक्छ,
भाषा फरक हुन सक्छ,
संस्कृति फरक हुन सक्छ,
आस्था फरक हुन सक्छ—
तर हाम्रो देश एउटै हो,
हाम्रो माटो एउटै हो,
हाम्रो भविष्य एउटै हो।
त्यसैले
देवानगञ्ज फेरि मुस्कुराओस्,
नेपाल सधैँ शान्त रहोस्।
हिमालदेखि तराईसम्म
सद्भावको उज्यालो फैलियोस्।
जातले होइन,
मानवताले चिनौँ।
धर्मले होइन,
असल कर्मले चिनौँ।
भाषाले होइन,
मायाले जोडिऔँ।
र
फरक–फरक फूल भएर पनि
एउटै सुन्दर माला बनेर
सधैँ भनिरहौँ—
हामी फरक धर्मका हुन सक्छौँ,
तर हाम्रो मानवता एउटै हो।
हामी फरक जातका हुन सक्छौँ,
तर हाम्रो नेपाली पहिचान एउटै हो।
हामी फरक भाषा बोल्न सक्छौँ,
तर हाम्रो मुटुको भाषा एउटै हो—
प्रेम, शान्ति र सद्भाव।
